EENZAME UITVAART NUMMER 35
I.M. W. U.
8 juni 1952, Amsterdam – 28 december 2004, 14:00 uur, begraafplaats Vredenhof
Dichter van dienst: F. Starik
De heer U. werd gevonden in zijn woning aan de Meeuwenlaan door de regiopolitie op 10 december 2004. Hij overleed ongeveer tien maanden eerder. Er werden geen sporen van een sociaal netwerk aangetroffen. Hij is getrouwd geweest, in de jaren tachtig gescheiden, heeft een zoon, die zich volledig van hem distantieert.
De heer Fritz klaagde al eerder dat het AT5 gelukt is toestemming te krijgen van de afdeling communicatie van de sociale dienst om een eenzame uitvaart te filmen, welnu: het is zover.
Er werd gevonden een meneer die al tien maanden dood in zijn woning lag in een onbeschrijfelijke puinzooi. En die leek wel geschikt om op teevee te brengen. Dus de volgende morgen belt heer Fritz met een camera in zijn nek dichter van dienst F. Starik met de gegevens. De uitvaart zal de vierde kerstdag plaatsvinden. We kwamen overeen dat Starik zelf deze uitvaart zal verzorgen, om verdere ellende te voorkomen.
Het is momenteel mijn beleid om zoveel mogelijk uitvaarten voor de dure dichters op te sparen, vooral voor wanneer Judith Herzberg beschikbaar komt, naar ik meen halverwege volgend jaar. Nieuw geld is nog niet gevonden. En van het geplaagde Amsterdamse Fonds voor de kunst lijkt geen enkel heil meer te verwachten.
Mevrouw Bosch, die de poule namens het Fonds begeleidt, schreef naar aanleiding van deze televisieuitvaart, op donderdagmorgen 23 december 2004: “Bedacht net dat dit soort projecten voor de stad onderscheidender is dan de zoveelste stadsdichter. En eigenlijk zouden de gedichten ook op een andere manier tot de mensen moeten komen, denk je niet? Dat is uiteindelijk wat er over blijft, poespas rondom de teraardebestelling is eigenlijk niet wenselijk, de gedichten tonen juist op een mooie integere manier dat elk mens de moeite waard is om over na te denken”.
Dat elk mens de moeite waard is om over na te denken. Die prachtige zin steel ik meteen. En ik leg haar uit hoe het zo gekomen is: Een van de redenen dat AT5 toestemming kreeg een uitvaart te filmen is de zoveelste reorganisatie van de dienst, waarbij ook de BUG op de schop gaat, en publiciteit wil om het belang van de afdeling binnen de Dienst te benadrukken. Ja, misschien zoude het eens goed zijn om de wethouder hierover rechtstreeks aan te spreken, misschien wel nu, dat hij straks op de teevee kan zien waar het geld voor nodig is.
Voor mij blijft het een fascinerende wereld, die van de eenzame uitvaarten, ik heb wel eens gedacht om bij de BUG in dienst te treden, als opvolger van Fritz, maar ik lijk mezelf daar eigenlijk heel niet geschikt voor, al die andere dingen, die je dan moet doen. ‘k Ben liever gewoon de dichter van dienst.
Qua televisie. Wat bij mij aan verzoeken binnenkomt wijs ik altijd af. Wel zeg ik braaf dat men zich natuurlijk in verbinding kan stellen met de afdeling communicatie, die deze verzoeken doorgaans eveneens afwijst. Ik heb er nu het volgende op gevonden: ik neem de aanwezigheid van de televisiecamera in het uitvaartgedicht mee, als onderwerp. Nu er belangstelling is. Nu wel.
Ger Fritz gaat met min of meer vervroegd pensioen, functioneel leeftijdsontslag noemt men dat geloof ik. Al in april aanstaande. Zesenveertig werkdagen nog te gaan. Hoe het daarna met de uitvaarten gaat verlopen ligt vooralsnog in de schoot der toekomst verborgen. Fritz heeft zijn schoonmoeder al veertien dagen te logeren, vertelde hij juist aan de telefoon. Fritz, zeg ik, je weet wat ze van vis zeggen? Schaterend nemen we afscheid.
Dus AT5 mocht komen filmen. Dus zitten we de dienst met een camera op ons uitgestreken smoelwerk gericht de dienst zwijgend uit. Wat weten we? Dat hij daar tien maanden lag. In bed. Met zijn gebit in een waterglas ernaast. Met de televisiegids opengeslagen naast zich, het programma Six Feet Under omcirkeld, alsof hij dat nog wilde zien, voor de grote slaap zich over hem ontfermen zou. U. hield van het Nederlandse lied: André Hazes, The Cats, Frans Bauer, Gordon. Die muziek gaan we horen. Zijn muziek. Bij de buren staan er vier paar schoenen voor de deur.
*
Het jaar was nog maar koud begonnen.
Hopeloze dagen stonden voor het raam,
winter: donker, nat? Februari, bloemen
op de ruiten, blijf maar binnen, ga niet
meer naar buiten. Leg je neer in bed,
doe je gebit in het waterglas, onderstreep
de televisieprogramma’s in de gids waarvan
je je voorneemt ze later te bekijken, wat
je niet wilt zien: een programma om te lachen,
iemand die zomaar sterft, een mens als jij, en ieder
mens de moeite waard om op te wachten, over na te denken.
Ik kan je niets dan dit moment aanbieden en dat moment
vermenigvuldigt zich. Daar lig je in je kist
in het laatste kwartier van je naam. In de toekomst,
zeggen ze, zal iedereen zijn vijftien minuten
moeten doorstaan: komt het vroeg, komt het later
hier zijn die van jou.
Eindelijk op televisie.
Ik wou dat je jezelf kon zien.
Zien hoe je straalt.
Straks komen de buren thuis,
zetten hun toestel aan, schakelen over
naar een ander kanaal, leggen zich in bed
en zeggen welterusten, welterusten.
F. Starik